ผู้เยาว์เป็นบุคคลที่กฎหมายให้ความคุ้มครองเป็นพิเศษ เนื่องจากยังไม่มีความสามารถในการทำนิติกรรมได้อย่างสมบูรณ์ในหลายกรณี ดังนั้น การจัดการทรัพย์สินหรือการทำนิติกรรมที่อาจส่งผลกระทบต่อสิทธิและประโยชน์ของผู้เยาว์ จึงมีกฎหมายกำหนดให้ต้องได้รับการตรวจสอบจากศาลก่อนในบางกรณี เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายต่อผู้เยาว์

บทความนี้จะอธิบายว่า การขออนุญาตทำนิติกรรมแทนผู้เยาว์คืออะไร กรณีใดต้องขออนุญาตศาล ผู้ใดมีสิทธิยื่นคำร้อง และควรเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

การขออนุญาตทำนิติกรรมแทนผู้เยาว์ คืออะไร

การขออนุญาตทำนิติกรรมแทนผู้เยาว์ หมายถึง การที่ผู้ใช้อำนาจปกครองหรือผู้ปกครอง ยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขออนุญาตดำเนินนิติกรรมบางประเภทแทนผู้เยาว์ ซึ่งกฎหมายกำหนดว่าต้องได้รับอนุญาตก่อนจึงจะดำเนินการได้

เหตุผลสำคัญของกฎหมาย คือ การคุ้มครองทรัพย์สินและสิทธิของผู้เยาว์ เพื่อให้แน่ใจว่านิติกรรมดังกล่าวก่อให้เกิดประโยชน์แก่ผู้เยาว์ และไม่ทำให้ผู้เยาว์เสียเปรียบ

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่นิติกรรมทุกประเภทจะต้องขออนุญาตศาล แต่เฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนดไว้เท่านั้น

กรณีใดที่มักต้องขออนุญาตศาล

ตัวอย่างนิติกรรมที่มักต้องขออนุญาตจากศาล ได้แก่

• • การขายอสังหาริมทรัพย์ของผู้เยาว์
  • การแลกเปลี่ยนหรือขายฝากอสังหาริมทรัพย์
  • การจำนองหรือปลดจำนองทรัพย์สินของผู้เยาว์
  • การก่อภาระผูกพันในทรัพย์สินของผู้เยาว์
  • การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เป็นระยะเวลานานตามที่กฎหมายกำหนด
  • การประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับทรัพย์สินหรือสิทธิของผู้เยาว์
  • นิติกรรมอื่นที่อาจส่งผลกระทบต่อกรรมสิทธิ์หรือประโยชน์สำคัญของผู้เยาว์

ในทางปฏิบัติ กรณีที่พบได้บ่อย ได้แก่ การขายบ้านหรือที่ดินที่ผู้เยาว์เป็นเจ้าของหรือมีส่วนในกรรมสิทธิ์