มื่อถูกกล่าวหาว่า “ฉ้อโกง” หลายคนอาจเข้าใจว่าการมีการโอนเงินหรือมีผู้เสียหายเกิดขึ้น ย่อมหมายความว่าผู้ถูกกล่าวหามีความผิดแล้ว แต่ในทางกฎหมาย การพิจารณาคดีอาญาต้องพิจารณาจาก องค์ประกอบความผิด ข้อเท็จจริง และพยานหลักฐาน ที่เกี่ยวข้องกับคดี

ความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 เกี่ยวข้องกับการกระทำโดยทุจริตด้วยการหลอกลวงผู้อื่นโดยแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง จนเป็นเหตุให้ได้ไปซึ่งทรัพย์สิน หรือทำให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สามกระทำ ถอน หรือทำลายเอกสารสิทธิ โดยมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ดังนั้น หากต้องต่อสู้คดีฉ้อโกง จำเลยควรพิจารณาประเด็นสำคัญดังต่อไปนี้

1. ตรวจสอบองค์ประกอบความผิดและลดความร้ายแรงของข้อกล่าวหา

การต่อสู้คดีควรเริ่มจากการนำข้อกล่าวหามาแยกเป็นประเด็นอย่างชัดเจนว่า

• • มีการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือไม่

  • มีการปกปิดข้อเท็จจริงที่ควรบอกหรือไม่

  • ผู้เสียหายหลงเชื่อจากการกระทำนั้นหรือไม่

  • การหลอกลวงเป็นเหตุให้มีการได้ไปซึ่งทรัพย์สินหรือไม่

  • มีพยานหลักฐานใดยืนยันการกระทำดังกล่าว

  • พฤติการณ์แสดงให้เห็นถึงเจตนาทุจริตหรือไม่

สำนักงานกิจการยุติธรรมอธิบายองค์ประกอบของความผิดฐานฉ้อโกงว่า นอกจากองค์ประกอบภายนอกเกี่ยวกับการหลอกลวงและผลของการหลอกลวงแล้ว ยังต้องพิจารณาองค์ประกอบภายใน ได้แก่ เจตนาธรรมดาและเจตนาพิเศษโดยทุจริตเพื่อแสวงหาประโยชน์ที่ไม่ควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายด้วย

ดังนั้น แนวทางการต่อสู้คดีจึงไม่ควรดูเพียงว่า “มีเงินหายไปหรือมีการผิดนัดหรือไม่” แต่ต้องตรวจสอบความเชื่อมโยงระหว่าง การกล่าวอ้างหรือการปกปิดความจริง → การหลงเชื่อ → การได้ไปซึ่งทรัพย์สิน → เจตนาของผู้ถูกกล่าวหา