การรับมรดกเป็นสิทธิของทายาทตามกฎหมายและตามพินัยกรรม แต่ในบางกรณี แม้บุคคลนั้นจะเป็นทายาทโดยชอบด้วยกฎหมาย ก็อาจถูกศาลมีคำพิพากษาให้ หมดสิทธิรับมรดก ได้ หากมีพฤติการณ์ที่กฎหมายกำหนดว่าเป็นผู้ไม่สมควรได้รับมรดก

หลายคนมักเรียกคดีลักษณะนี้ว่า “คดีกำจัดทายาทมิให้รับมรดก” ซึ่งเป็นข้อพิพาทที่พบได้ในคดีมรดก โดยเฉพาะเมื่อมีความขัดแย้งภายในครอบครัว หรือมีข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการกระทำที่ร้ายแรงต่อเจ้ามรดก

บทความนี้จะอธิบายว่า คดีประเภทนี้คืออะไร มีเหตุใดบ้างที่อาจทำให้ทายาทหมดสิทธิรับมรดก และต้องเตรียมตัวอย่างไรหากเกิดข้อพิพาท

คดีกำจัดทายาทมิให้รับมรดก คืออะไร

คดีกำจัดทายาทมิให้รับมรดก เป็นคดีที่มีการขอให้ศาลวินิจฉัยว่าทายาทบางรายไม่มีสิทธิได้รับมรดก เนื่องจากมีพฤติการณ์เข้าข่ายตามที่กฎหมายกำหนด

เมื่อศาลมีคำพิพากษาว่าทายาทรายนั้นไม่มีสิทธิรับมรดก บุคคลดังกล่าวจะไม่ได้รับทรัพย์มรดกในฐานะทายาท และการแบ่งมรดกจะเป็นไปตามกฎหมายหรือพินัยกรรมที่เกี่ยวข้อง

กรณีใดบ้างที่อาจถูกกำจัดมิให้รับมรดก

โดยทั่วไป กฎหมายกำหนดเหตุที่อาจทำให้บุคคลหมดสิทธิรับมรดก เช่น

• • ฆ่าหรือพยายามฆ่าเจ้ามรดกโดยเจตนา
  • กระทำความผิดร้ายแรงต่อเจ้ามรดกตามที่กฎหมายกำหนด
  • ข่มขู่ หลอกลวง หรือบังคับให้เจ้ามรดกทำหรือเพิกถอนพินัยกรรม
  • ปลอม แก้ไข ทำลาย หรือปกปิดพินัยกรรมโดยทุจริต
  • กระทำการอื่นที่กฎหมายบัญญัติให้เป็นเหตุแห่งการถูกกำจัดจากการรับมรดก

ทั้งนี้ การวินิจฉัยต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และบทบัญญัติของกฎหมายในแต่ละกรณี

เมื่อถูกกำจัดมิให้รับมรดก จะเกิดผลอย่างไร

หากศาลมีคำพิพากษาว่าทายาทไม่มีสิทธิรับมรดก ผลที่เกิดขึ้นโดยทั่วไป ได้แก่

• • หมดสิทธิได้รับทรัพย์มรดกในฐานะทายาท
  • ไม่มีสิทธิเรียกร้องแบ่งทรัพย์มรดก
  • การแบ่งมรดกจะดำเนินการกับทายาทที่ยังมีสิทธิ
  • อาจส่งผลต่อการจัดการกองมรดกและการแต่งตั้งผู้จัดการมรดก

อย่างไรก็ตาม ผลทางกฎหมายอาจแตกต่างกันตามข้อเท็จจริงและลักษณะของคดี