MOU มีผลผูกพันทางกฎหมายหรือไม่? เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย โดยเฉพาะเมื่อบริษัท องค์กร หรือบุคคลทำ “บันทึกความเข้าใจ” ร่วมกัน

คำตอบคือ MOU ไม่ได้มีผลผูกพันทางกฎหมายโดยอัตโนมัติทุกฉบับ และก็ไม่ใช่ว่า MOU จะไม่มีผลทางกฎหมายเสมอไป

การพิจารณาว่า MOU มีผลผูกพันหรือไม่ ต้องดูรายละเอียดของเอกสาร รวมถึงเจตนาและพฤติการณ์ของคู่กรณีเป็นสำคัญ

MOU คืออะไร?

MOU ย่อมาจาก Memorandum of Understanding หรือ “บันทึกความเข้าใจ”

โดยทั่วไป MOU ใช้สำหรับบันทึกความเข้าใจ แนวทาง หรือกรอบความร่วมมือระหว่างบุคคล บริษัท หน่วยงาน หรือองค์กรตั้งแต่ 2 ฝ่ายขึ้นไป

ตัวอย่างเช่น

• • การร่วมมือทางธุรกิจ
  • การพัฒนาโครงการร่วมกัน
  • การวิจัยและพัฒนา
  • การแลกเปลี่ยนข้อมูล
  • การกำหนดแนวทางความร่วมมือระหว่างองค์กร

อย่างไรก็ตาม การเรียกเอกสารว่า “MOU” ไม่ได้เป็นตัวชี้ขาดเพียงอย่างเดียวว่าเอกสารนั้นไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

MOU มีผลผูกพันทางกฎหมายหรือไม่?

อาจมีผลผูกพันได้ ขึ้นอยู่กับเนื้อหาและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

สิ่งที่ควรพิจารณา ได้แก่

1. เนื้อหาของ MOU ต้องดูว่าเอกสารกำหนดหน้าที่ของแต่ละฝ่ายไว้อย่างไร

หากมีข้อความที่กำหนดให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องดำเนินการบางอย่างอย่างชัดเจน ก็อาจมีประเด็นเรื่องข้อผูกพันตามกฎหมายที่ต้องพิจารณา

2. เจตนาของคู่กรณี ควรพิจารณาว่าคู่กรณีมีเจตนาเพียงกำหนดกรอบความร่วมมือ หรือมีเจตนาที่จะให้เกิดข้อผูกพันที่สามารถบังคับกันได้

ดังนั้น การดูเพียงชื่อเอกสารว่าเป็น “MOU” จึงอาจไม่เพียงพอ

3. ถ้อยคำที่ใช้ในเอกสาร ถ้อยคำใน MOU มีความสำคัญมาก

ตัวอย่างเช่น การใช้ข้อความในลักษณะ

“คู่กรณีตกลงจะ…”

ย่อมมีลักษณะแตกต่างจากข้อความในลักษณะ

“คู่กรณีมีความประสงค์ที่จะ…”

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตัดสินจากคำใดคำหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอ่านเอกสารโดยรวมและพิจารณาเจตนาของคู่กรณีประกอบ

4. การกระทำของคู่กรณีหลังลงนาม พฤติการณ์หลังการลงนามก็อาจมีความสำคัญ

มีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่พิจารณาว่า เมื่อคู่กรณีได้ดำเนินการตามบันทึกข้อตกลงและแสดงพฤติการณ์ยอมรับข้อผูกพัน ก็อาจมีผลต่อการพิจารณาว่าคู่กรณีได้เข้าผูกพันตามข้อตกลงนั้นหรือไม่