เมื่อบุคคลเสียชีวิต ทรัพย์สินทั้งหมดของผู้เสียชีวิตจะตกทอดเป็น “ทรัพย์มรดก” ไปยังทายาทหรือผู้รับพินัยกรรมตามกฎหมาย แต่ในทางปฏิบัติ มักเกิดปัญหา เช่น ทายาทบางคนไม่ยอมแบ่งทรัพย์สิน ยึดทรัพย์ไว้เพียงผู้เดียว ปกปิดทรัพย์มรดก หรือมีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิในการรับมรดก จนนำไปสู่การ ฟ้องคดีแบ่งมรดก ต่อศาล

บทความนี้จะอธิบายความหมายของคดีฟ้องแบ่งมรดก ขั้นตอนการดำเนินคดี อายุความ สิทธิของทายาท พร้อมยกตัวอย่างคดีที่พบได้บ่อย เพื่อให้เข้าใจแนวทางทางกฎหมายอย่างถูกต้อง

คดีฟ้องแบ่งมรดก คืออะไร?

คดีฟ้องแบ่งมรดก คือ คดีที่ทายาทหรือผู้มีสิทธิรับมรดกยื่นฟ้องต่อศาล เพื่อขอให้ศาลมีคำพิพากษาแบ่งทรัพย์มรดกของผู้เสียชีวิตตามสิทธิของแต่ละคน เมื่อไม่สามารถตกลงแบ่งกันเองได้

การฟ้องแบ่งมรดกเกิดขึ้นได้ทั้งกรณี

• • • ทายาทไม่สามารถตกลงกันได้
    • มีผู้ครอบครองทรัพย์มรดกเพียงคนเดียว
    • มีผู้ปกปิดทรัพย์สิน
    • มีข้อพิพาทเรื่องสิทธิของทายาท
    • ผู้จัดการมรดกไม่ดำเนินการแบ่งทรัพย์

ทรัพย์มรดกมีอะไรบ้าง

ทรัพย์มรดก ได้แก่ ทรัพย์สิน สิทธิ และหน้าที่ทางทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตที่สามารถตกทอดแก่ทายาทได้ เช่น

• • • บ้าน
    • ที่ดิน
    • คอนโดมิเนียม
    • รถยนต์
    • เงินฝากธนาคาร
    • หุ้น
    • กองทุน
    • ธุรกิจ
    • สิทธิเรียกร้องบางประเภท

ในขณะเดียวกัน หนี้สินของเจ้ามรดกก็อาจตกทอดมายังกองมรดกเพื่อชำระจากทรัพย์มรดกก่อนแบ่งให้ทายาท

ใครมีสิทธิฟ้องแบ่งมรดก

ผู้ที่มีสิทธิฟ้องแบ่งมรดก ได้แก่

1. ทายาทโดยธรรม ได้แก่

• • ผู้สืบสันดาน (บุตร หลาน เหลน)
  • บิดา มารดา
  • พี่น้องร่วมบิดามารดา
  • พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดา
  • ปู่ ย่า ตา ยาย
  • ลุง ป้า น้า อา

ทั้งนี้ สิทธิในการรับมรดกขึ้นอยู่กับลำดับทายาทตามกฎหมาย

2. คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย

คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมาย มีสิทธิได้รับมรดกร่วมกับทายาทโดยธรรมตามที่กฎหมายกำหนด

3. ผู้รับพินัยกรรม

หากเจ้ามรดกทำพินัยกรรมไว้ ผู้รับพินัยกรรมอาจมีสิทธิได้รับทรัพย์สินตามที่กำหนดในพินัยกรรม